Młodzi ludzie/początkujący inwestorzy łatwo wpadają w sidła cyberoszustów. Wystarczy chwila nieuwagi, by zamiast szybkiego zysku została im tylko pusta kieszeń. Jak więc powinni zadbać o swój portfel inwestycyjny, by powiedzenie „biedny jak student” nie stało się brutalną rzeczywistością?
Pierwsza poduszka finansowa
Studenci coraz częściej myślą już nie tylko o sesji i zaliczeniach. Wielu z nich decyduje się na dorywczą lub stałą pracę, która zapewni stały dochód i pozwoli budować przyszłość finansową. Młodzi ludzie szybko odkrywają, że oszczędzanie to dobry nawyk, a inwestowanie środków może przybliżyć ich do realizacji marzeń. To świetna wiadomość, także dla oszustów! Cyberprzestępcy doskonale wiedzą, że osoby zarządzające często po raz pierwszy własnymi pieniędzmi szukają szybkiego i łatwego zarobku, co przysłania im zdrowy rozsądek. Kuszeni okazjami „bez ryzyka” czy „gwarancją zysku” nie dostrzegają czerwonych flag. Media społecznościowe zalewają historie o studentach, którzy rzekomo w kilka dni lub tygodni pomnożyli swoje oszczędności czy zarobili pierwszy milion. Swoją cegiełkę dokładają także influencerzy i celebryci reklamujący magiczne sposoby na dochód pasywny. Fałszywe platformy inwestycyjne, wyłudzanie danych, nieuczciwi doradcy finansowi – ryzyko czyha na każdym kroku. I w sieci, i poza nią. Jak więc rozpoznać manipulacje i bezpiecznie zbudować finansową przyszłość?
Nie daj się złowić!
Eksperci biją na alarm – liczba fałszywych stron internetowych rośnie lawinowo. Tylko w ubiegłym roku CERT Polska wpisało na listę ostrzeżeń ponad 92 tys. niebezpiecznych domen. Gro stanowiły platformy zachęcające do inwestowania w kryptowaluty, tokeny i altcoiny.
Hasła: „Szybki zysk”, „Wejdź w przyszłościową technologię”, „Zero ryzyka” lub „Zainwestuj minimalny kapitał” kusiły zaskakująco skutecznie. Dlaczego? Kryptowaluty odnotowały w przeszłości znaczące wzrosty wartości, co, podobnie jak niski próg wejścia, przyciągnęło młodych inwestorów marzących o wysokich zyskach. Co więcej, dużo firm akceptuje je jako środek płatniczy. Za ich pomocą można też wykonywać tanie i szybkie międzynarodowe przelewy bankowe. Niestety, rynek kryptowalut nie jest w Polsce rynkiem regulowanym ani nadzorowanym, a ich ceny są bardzo zmienne. W krótkim czasie mogą przynosić równie duże zyski, jak i straty, co dla osoby bez przygotowania może oznaczać utratę znacznej części lub nawet całego kapitału. Taka inwestycja wymaga zrozumienia technologii blockchain, potencjalnych korzyści, ale przede wszystkim świadomości ryzyka. Dlatego eksperci zalecają, by przeznaczać na ich zakup nie więcej niż 5-10% całego portfela inwestycyjnego. Dodatkowo posiadacze kryptowalut często padają ofiarami szantażu. Oszuści informują, że posiadają kompromitujące materiały, takie jak zdjęcia czy filmy i grożą ich upublicznieniem, jeśli nie otrzymają określonej sumy np. w kryptowalutach.. W takiej sytuacji należy zgłosić takie działanie organom ścigania, nie odpowiadać na wiadomość, a tym bardziej nie przelewać żadnych środków.
Rynek okazji
Studenci i młodzi ludzie zaczynający szukać zatrudnienia powinni bacznie przyglądać się ofertom pracy zamieszczanym w sieci. Żadna legalna oferta nie wymaga opłaty wstępnej, przepracowania kilku dni próbnych bez wynagrodzenia czy wysłania pracodawcy swoich dokumentów, np. skanu paszportu czy dowodu osobistego. Uwaga, jeżeli oferta nie przedstawia jasnych kosztów lub warunków współpracy – także trzeba potraktować ją jak sygnał ostrzegawczy. Nie spiesz się z podejmowaniem decyzji! Oszuści często wywierają presję, abyś zainwestował szybko, zanim zdążysz sprawdzić ich wiarygodność. Dlatego warto poświęcić czas na poznanie firmy, z którą chcesz współpracować. Dowiedzieć się więcej o jej reputacji i wiarygodności. Ta uważność powinna też dotyczyć odbierania telefonów od nieznanych rozmówców i wiadomości bankowych. Zawsze weryfikuj osobę kontaktową, która dzwoni z promocyjną ofertą „ważną tylko dzisiaj”. Nie odpowiadaj bezpośrednio na e-mail czy telefon, z którego przyszła wiadomość i absolutnie nie klikaj w żaden załączony link. Zamiast tego rozłącz się i sam zadzwoń do placówki, by potwierdzić tożsamość konsultanta. Nigdy nie podawaj swoich danych osobowych, loginu oraz hasła, ani nie instaluj żadnych aplikacji na swoim telefonie czy pulpicie komputera.
W ostatnich miesiącach cyberprzestępcy z powodzeniem wykorzystują również technologię deepfake, by nabrać swoje ofiary. Podszywają się pod gwiazdy, influencerów czy czołowych przedstawicieli biznesu, wykorzystując wizerunek i głos znanych osób. Nagrania przygotowane są tak, aby sprawiały wrażenie, że celebryta czy influencer zachęca do inwestowania w nowe i pewne biznesy, kusząc wysoką stopą zwrotu. Warto pamiętać, że młody człowiek może potrzebować środków na nowe zobowiązania finansowe (jak mieszkanie czy naprawa sprzętu), dlatego taka oferta może wydać mu się atrakcyjna. Co ważne, inwestowanie wszystkich odłożonych pieniędzy, które mogą być potrzebne w krótkim terminie, to także ryzykowny wybór.
Jak świadomie i bezpiecznie inwestować?
Jeśli jako student czy młody przedsiębiorca zdecydujesz się na inwestowanie, pamiętaj o wnikliwym zgłębieniu tematu. Postaw na technikę małych kroków, dywersyfikację i wnikliwą weryfikację ofert. Warto mieć z tyłu głowy scenariusz, który zakłada, że możesz stracić część środków, jak również dostosować inwestycję do swojej aktualnej sytuacji życiowej. Nie zapominaj o edukacji biznesowej. Dowiedz się, czym są akcje, obligacje, fundusze, ETF-y, rynek Forex, kryptowaluty. Ustal wysokość opłat i podatków; sprawdź potencjalne ryzyko. I najważniejsze – wiedzę warto czerpać tylko z wiarygodnych źródeł. Zawsze wnikliwie sprawdzaj firmy, w których coś kupujesz oraz ich stan prawny i nie wkładaj wszystkich oszczędności w jedną inwestycję. Pamiętaj, nie ma czegoś takiego jak szybki zarobek bez wyrzeczeń i ryzyka! Nie ufaj rzekomym inwestorom, którzy obiecują „gruszki na wierzbie”.
W dobie narastających cyberzagrożeń młodzi inwestorzy muszą pamiętać, że ich kapitał to nie tylko pieniądze, ale także dane osobowe, które mogą stać się celem oszustów. Dlatego odpowiedzialne podejście do inwestowania wymaga nie tylko znajomości rynku, ale także zasad bezpieczeństwa w sieci. Regularne aktualizowanie wiedzy, stosowanie się do rekomendacji specjalistów oraz ostrożność wobec podejrzanych ofert to dziś fundament sukcesu, ponieważ w świecie finansów – szczególnie tych online – wygrywają nie ci, którzy ryzykują najwięcej, ale ci, którzy potrafią najskuteczniej chronić to, co już posiadają.
