Rozmawiamy z Piotrem Pawłowskim – psychologiem i psychoterapeutą z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, specjalistą w pracy z osobami w kryzysie oraz w obszarze psychologii zdrowia i dobrostanu.
Oszustwo w sieci to nie tylko strata finansowa – to także doświadczenie, które potrafi głęboko zachwiać poczucie bezpieczeństwa i zaufania zarówno do siebie, jak i do innych. Często towarzyszą mu silne emocje: wstyd, złość czy poczucie winy, a także trudność w odzyskaniu wewnętrznej równowagi. Niektórzy potrafią poradzić sobie z tym kryzysem samodzielnie, inni potrzebują w tym procesie profesjonalnego wsparcia. Kiedy warto sięgnąć po pomoc psychologiczną i jak mądrze wspierać bliskich, którzy padli ofiarą oszustwa? O powrocie do równowagi emocjonalnej po doświadczeniu oszustwa mówi Piotr Pawłowski, psycholog i psychoterapeuta z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Czy po doświadczeniu oszustwa zawsze potrzebna jest pomoc psychologa?
Niezwykłą właściwością ludzi jest zdolność do powrotu do równowagi po stresujących wydarzeniach. W większości przypadków – nawet po doświadczeniu oszustwa – potrafimy poradzić sobie o własnych siłach. Wielu osobom profesjonalna pomoc po prostu nie będzie potrzebna. Często wystarczy rozmowa z kimś bliskim, kto nas wysłucha i potraktuje z empatią. Wsparcie otoczenia może być ogromnym źródłem ulgi. Najważniejsze jednak, by pozostać życzliwym dla siebie – potraktować siebie tak, jak potraktowalibyśmy bliską osobę, która przeżyła coś podobnego. Nie wymagać od siebie natychmiastowego spokoju. Powrót do równowagi to proces indywidualny – gniew, smutek czy poczucie winy mogą trwać tak długo, jak będą potrzebne.
Po czym poznać, że warto sięgnąć po pomoc specjalisty?
Jeśli emocje lub natrętne myśli zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie, to sygnał ostrzegawczy. Pomoc specjalisty jest wskazana, gdy zauważamy, że trudno nam wykonywać obowiązki zawodowe, utrzymywać relacje, a rzeczy, które wcześniej sprawiały przyjemność, przestają cieszyć. Niepokojące mogą być również trwałe zaburzenia snu, apetytu czy motywacji. To znaki, że psychika potrzebuje wsparcia.
Dlaczego warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia po doświadczeniu oszustwa?
Psycholog lub psychoterapeuta tworzy bezpieczną przestrzeń, w której można opowiedzieć o tym, co się wydarzyło, wyrazić emocje i zrozumieć znaczenie sytuacji. To, jak myślimy o oszustwie, wpływa na to, jakie emocje przeżywamy. Czasem dopiero w rozmowie uświadamiamy sobie, że dana sytuacja dotknęła głębszych wspomnień lub przekonań o nas samych. Zrozumienie tego pozwala spojrzeć na zdarzenie inaczej. Gniew, żal czy poczucie winy mogą z czasem ustąpić miejsca akceptacji lub refleksji. Profesjonalne wsparcie nie sprawia, że doświadczenie staje się przyjemne, ale pomaga oswoić emocje i odzyskać poczucie kontroli.
Dlaczego niektórzy nie szukają pomocy mimo cierpienia?
Powodem jest często wstyd lub lęk przed oceną. Boimy się, że zostaniemy uznani za naiwnych, albo nie potrafimy nazwać emocji, które czujemy. To naturalne – oszustwo uderza w nasze poczucie bezpieczeństwa i zaufania do siebie. Wydaje się więc, że łatwiej zapomnieć, niż o tym mówić. Tymczasem rozmowa z psychologiem nie oznacza słabości. To forma troski o siebie, która może znacząco przyspieszyć powrót do równowagi i pomóc uniknąć długotrwałych skutków emocjonalnych.
Jak wspierać bliską osobę, która padła ofiarą oszustwa?
Wspierając kogoś po takim doświadczeniu, często mamy pokusę, by działać szybko – doradzać, szukać rozwiązań, przekonywać, że trzeba iść dalej. Tymczasem najważniejsze to nie wyprzedzać potrzeb drugiej osoby. Powrót do równowagi przebiega w indywidualnym tempie i wymaga przestrzeni na przeżywanie emocji. Warto słuchać, okazywać zrozumienie i reagować na konkretne sygnały. Czasem więcej znaczy prosty, szczery komunikat niż najlepsza rada: „Zauważyłem, że od jakiegoś czasu jesteś smutny”, „Martwi mnie, że zrezygnowałeś z rzeczy, które wcześniej sprawiały ci przyjemność”, „Może warto porozmawiać z kimś, kto mógłby pomóc?” Takie słowa wyrażają naszą troskę i otwierają drogę do rozmowy o pomocy profesjonalnej.
Czy można całkowicie „zamknąć” taki rozdział?
Nie ma jednego scenariusza. Dla jednych doświadczenie oszustwa będzie bardzo trudne, dla innych – stanie się ważną lekcją o zaufaniu, granicach i uważności. Proces zdrowienia polega na zrozumieniu tego, co się wydarzyło, i nadaniu temu nowego znaczenia. Z czasem emocje łagodnieją, a wspomnienie przestaje dominować w codziennym życiu. Ważne, by dać sobie na to czas – bez pośpiechu i bez wstydu.
