Tysiące osób w Polsce i na świecie padają corocznie ofiarami tzw. oszustwa nigeryjskiego. To rodzaj manipulacji, w której przestępcy obiecują fortunę, spadek lub miłość, a kończy się to utratą pieniędzy. Drogi seniorze, zobacz, jak rozpoznać ten rodzaj oszustwa i jak skutecznie się przed nim bronić. Rozpoznanie próby wyłudzenia oraz zerwanie kontaktu z cyberprzestępcą to jedyna droga do ocalenia pieniędzy, na które pracowałeś przez całe życie.
Czym jest oszustwo nigeryjskie?
Oszustwo nigeryjskie (ang. Nigerian scam, 419 scam) to klasyczny rodzaj oszustwa internetowego, w którym przestępcy podszywają się pod zamożne osoby, urzędników, wojskowych lub spadkobierców wielkich majątków. Pierwsze przypadki tego rodzaju przestępstw odnotowano w Nigerii, dlatego oszustwo zyskało właśnie taką nazwę. Obecnie jednak sprawcy działają z całego świata – głównie przez e-mail, portale randkowe i komunikatory.
Mechanizm jest prosty – ofiara otrzymuje wiadomość z prośbą o pomoc w przelaniu dużej sumy pieniędzy lub informację o rzekomym spadku, loterii, czy inwestycji. W zamian za „pomoc” oszust prosi o uiszczenie niewielkiej opłaty, np. podatku, prowizji lub kosztów przesyłki dokumentów. Gdy ofiara zapłaci – kontakt się urywa, a pieniędzy nigdy nie odzyska. Taka właśnie sytuacja spotkała niedawno 68-letnią mieszkankę Ostrołęki, która licząc na otrzymanie ponad pół miliona euro “spadku” przelała na konto oszustów 3400 zł na “przewalutowanie”.
Jakie są najczęstsze formy oszustwa nigeryjskiego?
Oszustwa nigeryjskie mają wiele twarzy, ale łączy je jedno – efekt wyłudzenia pieniędzy poprzez obietnicę uzyskania znacznie wyższej sumy. Jakie są najczęstsze preteksty prowadzące do utraty środków?
Spadek po nieznanym krewnym – ktoś informuje, że odziedziczyłeś majątek, ale trzeba opłacić „procedury notarialne”. Taka właśnie obietnica doprowadziła do straty 64 tysięcy złotych przez mieszkankę powiatu karkonoskiego.
Fałszywy wojskowy lub wdowiec – oszust udaje zakochanego, który potrzebuje środków na przyjazd do Polski, ponieważ czeka na emeryturę lub zwrot pieniędzy z misji. 340 tysięcy złotych straciła mieszkanka powiatu górowskiego, kiedy po wielu miesiącach internetowej znajomości uwierzyła, że fałszywy żołnierz wysłał do niej paczkę z wszystkimi oszczędnościami oraz wartościowymi rzeczami na przechowanie. Kolejne wpłaty miały pokryć koszty celne.
Loteria, grant, fundacja – informacja o wygranej lub przyznaniu środków, ale wymagana jest opłata za przewalutowanie lub pokrycie innych kosztów tego typu. Przykład? Mieszkanka Kwidzyna wpłaciła łącznie niemal 90 tysięcy złotych, wierząc, że doprowadzi ją to w końcu do wypłaty dwóch wygranych: 615 tys. euro oraz 2 mln funtów.
Jak rozpoznać, że masz do czynienia z oszustwem nigeryjskim?
Najlepszą obroną przed oszustwem nigeryjskim jest rozpoznanie próby takiego ataku, zanim wejdziesz w kontakt z cyberprzestępcą i pozwolisz mu na zmanipulowanie Cię do przelania pieniędzy. Jakie sytuacje powinny sprawić, że natychmiast usuwasz otrzymaną wiadomość i nie kontynuujesz internetowej korespondencji?
- Dostajesz list lub e-mail od „spadkobiercy” albo „urzędnika” z zagranicy z obietnicą dużych i niespodziewanych pieniędzy. Przykład: „Drogi Panie Kowalski, jestem prawnikiem z USA. Kontaktuję się w imieniu zmarłego przedsiębiorcy, potomka imigrantów z XIX wieku, który miał Pana nazwisko. Proszę o kontakt w celu ustalenia, jaka część majątku sięgającego 14 mln dolarów należy się właśnie Panu”.
- Nowa „znajomość” z internetu bardzo szybko zaczyna mówić o uczuciach i bezgranicznym zaufaniu do Ciebie. Poznajesz kogoś na Facebooku lub w komunikatorze, a po kilku dniach słyszysz, że jest żołnierzem na misji, wdowcem albo biznesmenem za granicą, który może zaufać tylko Tobie. Potem pojawia się prośba: „Nie mam dostępu do konta, pomóż mi przelać pieniądze” albo „Wyślę Ci paczkę z prezentem, ale musisz opłacić cło.”
- Wiadomość ma nienaturalną pisownię i nadmiernie oficjalny ton. „Szanowny Panie, z szacunkiem i wielkim błogosławieństwem zwracam się z uprzejmą prośbą o pomoc w przekazaniu środków humanitarnych.”
- Osoba kontaktująca się z Tobą naciska na pilne i natychmiastowe działanie. “To ostatni tydzień na odebranie pieniędzy. Jeżeli nie chcesz stracić swojej szansy, podaj dane kontaktowe od razu po przeczytaniu tej wiadomości.”
- W wiadomości otrzymujesz obietnicę uzyskania dużej korzyści, która wymaga stosunkowo niewielkiej wpłaty. „Gratulacje — wygrałeś 20 000 EUR! Aby odebrać, musisz wpłacić 200 zł na przewalutowanie”. Dotyczy to również obietnic natury emocjonalnej: “Już za kilka dni będziemy razem. Potrzebuję tylko przelewu, aby otrzymać wizę. Nie mogę wykonać go tutaj, ponieważ jestem na misji”.
Pamiętaj, że jedyną skuteczną obroną przed oszustwem nigeryjskim jest brak zaufania do nieznanych osób czy instytucji, które obiecują Ci pieniądze w internecie, wymagając jednocześnie przekazania im środków. Istnieje kilka rozsądnych rzeczy, które możesz zrobić w takim wypadku.
Nie daj się nabrać! Oto co robić po otrzymaniu podejrzanej wiadomości
- Nie odpowiadaj i nie klikaj w żadne linki – to najważniejsza zasada bezpieczeństwa. Każda reakcja zachęca oszusta do dalszego kontaktu.
- Zachowaj zasadę ograniczonego zaufania – każdą podejrzaną informację traktuj jako potencjalne oszustwo, dopóki jej nie zweryfikujesz.
- Buduj nawyk weryfikacji – zanim podejmiesz działanie, zadaj sobie jedno pytanie: czy ta wiadomość ma sens i czy ktoś próbuje mnie zmanipulować?
- Zawsze sprawdzaj nadawcę – fałszywe adresy e-mail często zawierają literówki lub dziwne ciągi znaków.
- Oznacz podejrzaną wiadomość e-mail jako SPAM – dzięki temu zwiększasz prawdopodobieństwo, że kolejne takie wiadomości trafią automatycznie do folderu z niechcianą pocztą.
- Skonsultuj wiadomość z kimś bliskim – rozmowa z rodziną lub znajomym pomaga uniknąć pochopnej decyzji, a także buduje w otoczeniu świadomość dotyczącą technik stosowanych przez oszustów.
